آب مروارید (کاتاراکت)
۱۳۹۹-۰۸-۲۴ ۱۳۹۹-۰۸-۲۴ ۹:۰۳
آب مروارید (کاتاراکت)
آب مروارید (کاتاراکت) به تار شدن عدسی طبیعی چشم گفته می‌شود که پشت عنبیه و مردمک قرار دارد. آب مروارید شایع‌ترین علت کاهش قدرت بینایی در افراد بالای ۴۰ سال و علت اصلی نابینایی در جهان به شمار می‌رود. در واقع مجموع موارد ابتلا به آب سیاه، تخریب لکه زرد (دژنراسیون ماکولا) و رتینوپاتی دیابتی در سراسر جهان از تعداد موارد آب مروارید کمتر است. آب مروارید طی یک جراحی از کپسول عدسی چشم جدا می‌شود. عدسی چشم در اکثر موارد با یک پروتز لنز داخل چشمی .جایگزین می‌شود. اگر امکان استفاده از لنز داخل چشمی وجود نداشته باشد، بیمار برای جبران نداشتن عدسی چشم باید از لنز معمولی یا عینک استفاده کند
انواع آب مروارید
انواع آب مروارید به شرح زیر است:
• آب مروارید هسته‌ای: این عارضه در ناحیه مرکزی (هسته) عدسی ایجاد می‌شود. کاتاراکت هسته‌ای معمولاً پی‌آمد بالا رفتن سن است.
• آب مروارید زیر کپسولی: این عارضه پشت عدسی چشم رخ می‌دهد. بیماران مبتلا به دیابت یا افرادی که دوز بالایی از داروهای استروئیدی مصرف می‌کنند، بیشتر در معرض ابتلا به آب مروارید زیرکپسولی قرار دارند.
• آب مروارید قشری: مشخصه این عارضه لکه‌های تیره سفید و مثلثی شکلی است که از دور عدسی چشم شروع می‌شود و مانند پره چرخ تا مرکز عدسی امتداد می‌یابد. این نوع آب مروارید قشر عدسی یعنی بخشی از آن را درگیر می‌کند که اطراف هسته مرکزی قرار دارد.
نشانه‌ها و علائم
آب مروارید در ابتدا کوچک است و تاثیر چندانی بر بینایی ندارد. بیمار متوجه می‌شود که دیدش اندکی تار شده و حالتی پیش آمده است که انگار از پشت یک عینک کدر به دنیا نگاه می‌کند یا انگار تمام دنیا به سبک امپرسیونیسم نقاشی شده است. آب مروارید نور خورشید یا لامپ را بسیار درخشان می‌کند. بیمار نورهای چراغ‌های ماشین‌های جلو را خیره کننده‌تر از پیش می‌یابد و این نورها چشم‌هایش را به شدت می‌زند. از طرفی رنگ‌ها به درخشندگی قبل نیست.
علائم بروز یافته تابعی از نوع آب مروارید و زمان بروز آنها است. چنانچه ابتدا آب مروارید هسته‌ای بروز یابد، دید نزدیک موقتاً بهتر می‌شود، از این حالت با اصطلاح “دید ثانویه” یاد می‌شود. متاسفانه بهبود بینایی موقتی است و با تشدید آب مروارید از بین می‌رود. از طرف دیگر آب مروارید زیرکپسولی تا زمان پیشرفت کامل با هیچ گونه علائمی همراه نیست.
علل آب مروارید________________________________________
عدسی داخل چشم مانند لنز دوربین عمل می‌کند، یعنی نور را برای داشتن دیدی شفاف روی شبکیه متمرکز می‌کند. این عدسی تمرکز چشم را نیز تغییر می‌دهد تا ما بتوانیم هم اشیاء دور و هم اشیاء نزدیک را به وضوح ببینیم. عدسی چشم عمدتاً از آب و پروتئین تشکیل می‌شود. پروتئین عدسی را شفاف نگه می‌دارد و اجازه می‌دهد نور از آن عبور کند.
به موازات بالا رفتن سن مقداری از پروتئین به هم می‌چسبد و بخش کوچکی از عدسی را کدر می‌کند. این کدری همان آب مروارید است که به مرور زمان بزرگ‌تر می‌شود و بخش بیشتری از عدسی را تار می‌کند و در نهایت بینایی را مختل می‌کند.
هیچ کس از علت دقیق تغییر کردن عدسی در اثر بالا رفتن سن و بروز آب مروارید چشم اطلاعی ندارد. با این حال پژوهشگران در سراسر جهان عامل‌هایی را تعیین کرده‌اند که معتقدند در شکل‌گیری آب مروارید نقش دارد. عامل‌های خطر آب مروارید به جز بالا رفتن سن عبارت است از:
• اشعه ماوراءبنفش خورشید و دیگر منابع نوری
• دیابت
• فشار خون
• چاقی
• استعمال دخانیات
• مصرف طولانی مدت داروهای کورتیکواستروئیدی
• مصرف استاتین برای کاهش کلسترول
• سابقه التهاب یا آسیب دیدگی چشم
• سابقه جراحی چشم
• درمان جایگزینی هورمون
• مصرف بیش از حد نوشیدنی‌های الکلی
• نزدیک بینی شدید
• سابقه خانوادگی ابتلا به آب مروارید
یک نظریه قابل قبول درباره تشکیل آب مروارید چشم این است که عامل ایجاد بسیاری از آب مرواریدها تغییرات اکسایشی در عدسی چشم است.
انواع آب مروارید براساس علت
________________________________________
آب مروارید با توجه به علت شکل‌گیری آن، صرف نظر از کهولت، به شرح زیر طبقه‌بندی می‌شود:
• آب مروارید ثانویه: آب مرواریدی که پس از جراحی درمان دیگر مشکلات چشم مانند آب سیاه یا در افراد مبتلا به بیماری‌هایی چون دیابت بروز می‌یابد. کاتاراکت گاهی نتیجه مصرف استروئید است.
• آب مروراید ناشی از آسیب دیدگی: این نوع کاتاراکت پس از آسیب دیدن چشم، گاهی پس از گذشت چندین سال بروز می‌یابد.
• آب مروارید مادرزادی: برخی نوزادان از همان بدو تولد آب مروارید دارند یا در دوران کودکی به آن دچار می‌شوند. این نوع عارضه معمولاً در هر دو چشم مشاهده می‌شود. آب مروارید مادرزادی گاهی آن‌قدر کوچک است که تاثیری بر بینایی نمی‌گذارد. اما اگر بینایی مختل نشود، باید عدسی‌ها برداشته شود.
• آب مروارید ناشی از تشعشع: این نوع آب مروارید نتیجه قرار گرفتن در معرض بعضی تشعشعات است.
تشخیص
متخصص آب مروارید را پس از معاینه کامل چشم تشخیص می‌دهد که موارد زیر را در برمی‌گیرد:
• تست تشخیص دید: قدرت بینایی بیمار در فواصل مختلف با استفاده از چارت مخصوص اندازه‌گیری می‌شود.
• معاینه مردمک متسع (گشاد شده): برای اتساع یا باز کردن مردمک چشم در آن قطره ریخته می‌شود. چشم پزشک با ذره‌بین مخصوص شبکیه و عصب نوری را معاینه می‌کند تا نشانه‌های آسیب دیدن چشم یا وجود مشکلات دیگر را بررسی کند. دید نزدیک تا چند ساعت پس از معاینه تار خواهد بود.
• تونومتری (اندازه‌گیری فشار داخل چشم): چشم پزشک فشار داخل چشم را با دستگاه مخصوصی اندازه‌گیری می‌کند. قطره بی‌حس کننده قبل از آزمایش داخل چشم ریخته می‌شود.
ممکن است چشم‌پزشک آزمایش‌های دیگری را برای بررسی ساختار و سلامت چشم انجام دهد.
چه زمانی عمل آب مروارید ضروری است؟
تمام کسانی که مبتلا به آب مروارید شده‌اند لزوماً به جراحی آب مروارید نیاز ندارند. ممکن است آب مروارید در مراحل اولیه خود، فقط مشکلات جزئی مانند نزدیک بینی ایجاد کند. ممکن است پزشک بتواند این علائم را تنها با عینک برطرف کند.
آب مروارید، به آهستگی تشکیل شده و به تدریج باعث ضعف بینایی می‌شود. انجام جراحی فقط در هنگامی ضرورت پیدا می‌کند که ضعف بینایی فرد باعث اختلال در فعالیت‌های روزمره، مانند مطالعه یا رانندگی شود.
افراد مبتلا به آب مروارید باید با پزشک خود صحبت کنند تا بدانند که چه موقع ممکن است به عمل جراحی نیاز داشته باشند.
